essay

Tijdens mijn vorige studie, waarbij het onderwerp psychiatrie behandeld werd, heb ik het boek "Het land prozac" gelezen en daarover hieronder staande essay geschreven. Door de les kunstgeschiedenis over psychisch gestoorde kunstenaars en hun kunstwerken wilde ik graag dit stukje op mijn blog plaatsen omdat ik ook wel een beetje een fascinatie heb voor psychisch "gestoorde", "gekke", "zieke" mensen.  Waarom? Daar heb ik niet echt een duidelijke verklaring voor. Wel kwamen er tijdens het boek 'het land Prozac wat gevoelens uit mijn jeugd bovendrijven. De hoofdpersoon uit het boek deed me denken aan een vriendin van heel vroeger, gedurende mijn basisschool periode. Niet dat zei hetzelfde gedrag vertoonde, er zit wel een erg groot verschil in levensfase en leeftijd tussen dit "jeugdvriendinnetje" en de hoofdpersonage van het boek . Waarom ik dan toch aan haar herinnerd werd is omdat zij wel extreem gedrag vertoonde wat absoluut niet hoorde bij een kind in een levensfase van 6 tot 12 jaar. Ik zal verder niet ingaan wat dat wel niet voor gedrag was, het gaat tenslotte om MIJN identiteit. Maar ik ben wel gedurende deze 6 jaren basisschool haar beste vriendinnetje geweest. Het is al die tijd zeker wel onbewust bij mij blijven hangen, maar naarmate je ouder wordt komen dit soort dingen weer bovendrijven. Naarmate ik ouder ben geworden, ben ik me veel bewuster geworden, van de invloed die dat vriendinnetje uit mijn jeugd uiteindelijk op mij en mijn gedrag heeft gehad. Ik heb hier de afgelopen jaartjes best veel over nagedacht. Niet alleen ben ik mezelf beter gaan begrijpen hierdoor, maar ook mijn relatie met mijn ouders mijn gedrag naar hen toe, en hun gedrag naar mij toe.

Het land prozac

Titel boek: Het land prozac; jong en depressief in Amerika

Auteur: Elisabeth Wurtzel

Eerste druk: 1995

Tweede druk: 2001

You’re a Big Girl Now

Als klein meisje zat Elisabeth altijd al tussen de ruzies van haar ouders in. In elke ruzie werd ze betrokken, meegesleurd en gemanipuleerd door de een en dan weer door de ander.  Of ze nu wilde of niet. Je kunt wel zeggen dat ze hierdoor geen normale jeugd heeft gehad. Vaak dumpte haar moeder haar ergens bij vreemde die op haar moesten passen omdat ze het zelf te druk had met haar werk of persoonlijke problemen. Hierdoor werd ze al vrij snel, vroeg en jong volwassen.  Elke zomer werd ze naar een kamp gestuurd waar ze zich moest proberen te vermaken met kinderen van haar leeftijd. Op deze kampen wilde Elisabeth zich niet mengen met de andere kinderen, ze zonderde zich af en lag dagenlang in bed. Ze was blij als ze weer naar huis mocht en heel het kamp stond in het teken,  van haar terugreis naar huis te organiseren.  Vanaf hier werd ik geconfronteerd met de depressie die langzaamaan bezit nam over Elisabeth.. Na de scheiding van haar ouders is de band tussen Elisabeth en haar ouders er niet beter op geworden. Mede hierdoor is haar depressie alleen maar meer uit de hand gelopen.

Elisabeth kan dan wel met depressieve gevoelens kampen. Haar studieresultaten liegen er niet om. Elisabeth verhuist dan ook naar Cambridge om een studie te gaan volgen op Harvard. Constant voert Elisabeth een strijdt tegen haar depressieve gevoelens. Tijdens haar studie struint ze het ene feestje naar het andere af. Liters drank en drugs neemt ze tot zich. Waardoor ze vaak in situaties verzeild raakt waar je liever niet in verzeild zou willen raken.. Ondanks haar ontspoorde gedrag blijft Elisabeth goede punten behalen.

De zomer brengt Elisabeth door in Dallas. Ze krijgt daar een geweldige baan aangeboden als redacteur/journalist. Elisabeth beschikt over een schrijftalent waar menig mens jaloers op kan zijn. Elisabeth werkt zich deze zomer helemaal in de rondte. Ze kent geen grenzen meer en schrijft het ene artikel naar het andere. Ze neemt extra werk aan en maakt s’avonds overuren. Telkens presteert ze het weer om de deadlines te halen. Een normaal mens zou dit niet vol kunnen houden maar Elisabeth stouwt alles wat haar maar positieve energie geeft naar binnen. (Alcoholische dranken; verschillende drugs etc.) Deze scène is mij bijgebleven doordat het me opviel hoe een depressief meisje in haar eentje zoveel werk kan verzetten en een ongekend schrijftalent heeft. Als ik aan mensen denk die een depressie hebben, denk ik aan luie mensen, die alleen maar in bed liggen en totaal zinloos zijn. Daarom heb ik tijdens het verhaal wel respect op kunnen brengen voor de hoofdpersonage.

Na haar zomer doorgebracht te hebben in Dallas is het weer tijd om de depressieve student op Harvard uit te hangen. Elisabeth heeft er alle vertrouwen in dat dit semester fantastisch gaat worden, ze zou Cambridge gaan benaderen als een groots kuuroord voor de geestelijke gezondheid. Geen vriendjes, geen drank, geen drugs, niets om zich te laten afleiden van haar vastberaden onverzettelijke streven: beter worden. Ook krijgt ze weer een psychiater aangewezen die door haar moeder betaald zou worden, die de depressieve buien van haar dochter niet meer kan verdragen. Elisabeth kreeg een nachtbaantje als nachtportier op de universiteit en krijgt in ruil voor haar studentenkamertje op het Harvardcomplex een eigen appartement toegewezen. Je zou denken dat deze veranderingen positief zouden bijdragen aan de goede voornemens van Elisabeth dit semester….integendeel!. Door haar appartement en haar baantje raakt ze haar gevoel van plaats en tijd kwijt. En Elisabeth….. die werd weer depressief. In deze depressieve periode maakt ze een miskraam mee. In het boek worden de gevoelens van Elisabeth omtrent deze miskraam uitvoerig beschreven. Ik vond dit erg interessant om te lezen omdat haar gedachten gang hierin vrij bizar en afwijkend is in vergelijking met een gedachten gang van iemand die niet met een depressie door het leven gaat. Elisabeth toont geen berouw om het kind maar heeft alleen maar hevige zelfmedelijden. Ze gebruikt haar miskraam om medelijden op te wekken van de mensen in haar omgeving die nu duidelijk een reden hadden om het met Elisabeth te doen te hebben. Haar depressie werd hiervoor nooit helemaal begrepen omdat daar geen duidelijke aanleg voor was. Als ik zwanger zou zijn zonder hiervan op de hoogte te zijn en ik zou een miskraam krijgen, dan zou ik dat vooral niet aan de grote klok gaan hangen. Het is iets heel persoonlijks waar ik niet mee te koop zou willen lopen. Als Elisabeth niet depressief was had ze waarschijnlijk hetzelfde gedaan.

Na haar miskraam wordt Elisabeth verliefd. Eindelijk eens echt verliefd, dat gevoel dat ze na de middelbare school niet meer heeft gehad. Ze ontmoet Rafe en ze voelen zich onvoorwaardelijk met elkaar verbonden. Hij houdt van haar en zij houdt van hem. Je zou denken dat deze relatie Elisabeth gelukkiger maakt en dat haar depressie daardoor op de achtergrond zou gaan verdwijnen…maar hiervan is helaas geen sprake. Door deze relatie voelt Elisabeth zich alleen maar verdrietiger en ellendiger en de ene huilbui volgt zich na de andere. Rafe vormt een ware verslaving voor haar en ze kan niet zonder hem. Een dergelijke sterke drang heeft ze nooit eerder meegemaakt, zelfs de onweerstaanbare behoefte aan alcohol en drugs die zei eerder heeft ervaren komen hierbij niet eens in de buurt  Hoe deze relatie zich vorm geeft en bijdraagt aan de depressieve gevoelens en behoefte van Elisabeth wordt in dit boek ontzettend mooi, verwoordt. Haar diepste gevoelens en kwetsbaarheden geeft ze prijs. Daardoor vind ik dit een van de mooiste stukken uit het boek. Doordat tijdens deze relatie de depressieve gevoelens en angst bij Elisabeth erg zijn toegenomen vind haar psychiater het nodig om Elisabeth op te nemen.

Tijdens haar opname maakt Elisabeth kennis met een klein bruin tabletje. De Melleril die ze toegediend krijgt werkt als bij toverslag. Binnen 5 minuten is ze kalm, onbezorgd en onbekommerd. Dit wordt het middel voor Elisabeth. Van een depressief meisje veranderd Elisabeth in een gevoelloos meisje. Tijdens haar opname beëindigd Rafe de relatie met Elisabeth. Elisabeth valt opnieuw in een depressie waar het wonderbaarlijke bruine pilletje niet tegen op kan. Elisabeth heeft zich nog nooit zo klote gevoeld en werkt overdosissen Melleril naar binnen.

Elisabeth vertrekt naar London. Een nieuwe poging in de hoop dat het daar beter met haar zal gaan. Ook deze poging is tevergeefs. De stad die zo overweldigend had moeten zijn laat bij Elisabeth totaal geen indruk achter. Ze voelt zich daar eenzaam en ongelukkig en ze wenst dat ze weer terug zou zijn, zielig alleen onder de dekens van haar bed in haar eigen vertrouwde appartementje. Dan komt haar ex-vriendje van Harvard op draven en samen ondernemen ze alle culturele uitstapjes in Londen die je je maar kunt bedenken. Ze reizen heel Engeland af. Het contrast tussen deze twee personen vond ik opmerkelijk. Het ex-vriendje vond London helemaal geweldig en ervaart alles alsof het zijn beste belevingen ooit zijn, Elisabeth daarentegen ziet overal het sombere ervan in en kan nergens lol aan beleven. De schrijver van het boek vertelt het verhaal op een zodanige manier dat het een bepaalde droge humor met zich meebrengt die ik wel kan waarderen. Deze scène is me daarom ook goed bijgebleven.

Teruggekomen in Cambridge gaat het niet veel beter met Elisabeth. De bruine tabletjes werken steeds minder optimaal tot bijna niet. Ze wordt opnieuw opgenomen. Er wordt een nieuw medicijn voorgeschreven. Dit zou dan toch eindelijk het medicijn moeten zijn die aansluit de psychische problemen van Elisabeth. Ja, hoor het middel Prozac slaat aan. Elisabeth gaat zich steeds beter voelen en gaat haar eigen depressieve gevoelens steeds beter begrijpen. Alles komt naar boven. Alle gevoelens en gedachten komen naar voren die in verbintenis staan met hoe Elisabeth nu tegenover haar depressie staat. Een mooie escalatie van het slot waardoor je als lezer steeds meer grip krijgt op de gedachtes en gevoelens van Elisabeth. Daarom schrijf ik deze scène ook toe als een van mijn favoriete. Desondanks deze escalatie heeft Elisabeth in deze periode een suïcidepoging ondernomen. Gelukkig is ze hier weer bovenop gekomen. Elisabeth kan nu eindelijk een leven lijden met niet alleen maar negatieve gevoelens over de zin van het leven. Elisabeth is in staat plezier te beleven. Dit allemaal dankzij Prozac die haar depressie onder controle heeft!

Na het lezen van dit boek ben ik zelf ook meer gaan nadenken over hoe ik tegenover het leven sta. De gedachte en gevoelens van Elisabeth vormde hierbij een leidraad. Ik zie toch wel degelijk in dat ik heel anders tegenover het leven sta dan Elisabeth. Het is moeilijk voor te stellen dat iemand alleen maar negatieve gedachte koestert, zelfs in situaties waar je vreugde aan zou moeten beleven. Verder in het verhaal ben ik me wel beter in kunnen gaan leven in de gevoelens en gedachten gangen van Elisabeth. Ik kan nu meer begrip en respect voor haar opbrengen. Ik heb geleerd nooit meteen een negatief oordeel te hebben over mensen met een depressie. Mensen met een depressie zijn voor de buitenwereld vaak egoïstische mensen die alleen maar met  zichzelf bezig zijn. Vaak is dit ook het geval , maar ik heb geleerd na het lezen van dit boek deze mensen dat niet kwalijk te nemen. Het is een onderdeel van hun ziekte, ze hebben dit gedrag niet zelf in de hand.

Verder worden in het boek worden de relaties van de psychiaters en Elisabeth uitvoerig beschreven. Elisabeth vormt een duidelijke mening in relaties met psychiaters maar ook in relatie met familie, omgeving, vrienden. Wat ik een ontzettend interessant aspect vind is hoe reageert de omgeving op haar en hoe gaan zei daar mee om. Er word zo intens diep ingegaan op dat wat Elisabeth in haar gedachtegang meemaakt dat ikzelf tijdens het lezen me identificeer met Elizabeth, waardoor ik zo als Elizabeth ben gaan denken dat ik de reacties van haar omgeving net zo absurd ben gaan vinden als Elizabeth zelf. Als Elizabeths diepste gedachtes niet omschreven zouden worden had ik me nooit met haar kunnen identificeren, en haar ziekte nog steeds niet kunnen snappen. Het boek mocht dan wel ontzettend moeilijk , lastig te lezen en langdradig zijn, ik heb me er echt doorheen moeten worstelen. Maar daarbij heb ik wel elke zin zorgvuldig in me opgenomen en  alles zo goed mogelijk proberen te begrijpen. Ik heb dit uiteindelijk als zeer  positief ervaren van het lezen van het boek. Maar het boek zal absoluut niet voor iedereen boeiend zijn  om te lezen. Je moet echt oprecht geintresseerd zijn en niet zomaar een spannend, dramatisch boek willen lezen voor het vermaak.

Indrukwekkende passage

Rafe heeft zich uit eigen beweging totaal geïdentificeerd met mijn angsten.  Wat hem onder meer zo in mij aanstond was het feit dat ik depressief was. Hij was zo iemand op wie alcoholisten of drugsverslaafden een fatale aantrekkingskracht uitoefenen, alleen ging het in mijn geval om een verslaving zonder middelen. Soms genoot hij met volle teugen van het idee dat hij mijn prive-Jezus was, dat hij me een veilige haven bood in zijn huisje in Providence. Rhode Island. Ik lag soms dagen achtereen in zijn bed en dan bracht mij me toostjes en thee en zei dat hij van me hield en vroeg of ik met hem wilde praten over mijn verdriet.